Bon di Malaysia, dalam konteks tender kerajaan, ialah surat jaminan kewangan yang dikeluarkan oleh institusi yang diiktiraf — bank berlesen, syarikat insurans am, atau pengendali takaful — untuk melindungi agensi pemberi tender daripada risiko kontraktor atau pembekal gagal melaksanakan obligasi. Panduan pillar ini menyatukan semua maksud bon yang anda perlu tahu sebagai pembekal SME Malaysia: jenis bon, kadar rasmi, struktur kewangan, perbezaan dengan instrumen lain, dan strategi pilihan praktikal.
Halaman ini berfungsi sebagai hub rujukan. Setiap H2 di bawah adalah pintu masuk ke topik mendalam dengan artikel-artikel khusus yang ditautkan secara dalam.
- Ekosistem bon di Malaysia: rangka perundangan dan jenis utama
- Bon Pelaksanaan: definisi rasmi, kadar, struktur
- Bon Tender: peranan dalam fasa bidaan
- Wang Jaminan Pelaksanaan (WJP): hanya untuk kontrak kerja
- Bon Bayaran Pendahuluan: jaminan untuk advance payment
- Instrumen: Bank Guarantee vs Bon Insurans vs Bon Takaful
- Bonds Malaysia: ekosistem penerbit dan pengawal selia
- Proses lengkap: dari SST ke pelepasan
- Strategi SME: pilih instrumen yang sesuai
- Soalan lazim yang menyeluruh
1. Ekosistem Bon di Malaysia: Rangka Perundangan
Sistem bon untuk tender kerajaan Malaysia ditubuhkan di bawah beberapa dokumen rasmi yang saling berkaitan. Pemahaman asas ekosistem ini penting kerana mempengaruhi setiap keputusan praktikal pembekal SME.
Dokumen Perundangan Utama
| Dokumen | Skop | Apa Yang Dikawal |
|---|---|---|
| Akta Acara Kewangan 1957 | Asas perolehan kerajaan | Prinsip am kewangan kerajaan |
| Arahan Perbendaharaan (AP) 200.2 | Bon pelaksanaan | Kadar dan keperluan bon |
| Surat Pekeliling Perbendaharaan (SPP) Bil. 5/2009 | Bekalan & perkhidmatan | Kadar bon untuk tender bekalan/perkhidmatan |
| Panduan Kontrak (PK) 3.2 | Wang Jaminan Pelaksanaan | WJP terhad kepada kontrak kerja sahaja |
| Akta Perolehan Kerajaan 2025 | Rangka kerja perundangan baru | Mengkodifikasi peraturan sedia ada |
| Akta Industri Perkhidmatan Kewangan 2013 (FSA 2013) | Industri kewangan | Lesen bank, insurans, takaful |
Untuk penjelasan terperinci tentang dokumen-dokumen ini, baca AP 200.2 / SPP Bil 5/2009: Penjelasan Ringkas dan Pekeliling Perbendaharaan: Glosari Ringkas.
Empat Jenis Bon Utama yang Anda Perlu Faham
- Bon Tender — semasa bidaan
- Bon Pelaksanaan — selepas dimenangi (yang paling biasa)
- Bon Bayaran Pendahuluan — jika menerima advance payment
- Bon Saraan — untuk tempoh penyelenggaraan selepas penyiapan
Selain empat ini, terdapat Wang Jaminan Pelaksanaan (WJP) — bukan bon dalam erti kata tradisional, tetapi mekanisme cagaran tunai berperingkat yang khusus untuk kontrak kerja.
2. Bon Pelaksanaan: Maksud Lengkap
Bon pelaksanaan adalah jenis bon yang paling biasa ditemui oleh pembekal SME, dan biasanya yang paling besar nilainya. Ia diperlukan untuk semua kontrak kerajaan melebihi RM200,000.
Definisi Rasmi
Mengikut AP 200.2: "Bon pelaksanaan ialah jaminan kewangan yang dikeluarkan oleh institusi yang diiktiraf kepada Kerajaan sebagai cagaran bahawa kontraktor akan melaksanakan kewajipan kontrak dengan sempurna."
Dalam Bahasa Inggeris: "A performance bond is a financial guarantee issued by a recognised institution to the Government as security that the contractor will fulfil the contractual obligations satisfactorily."
Kadar Bon Pelaksanaan
| Jenis Kontrak | Nilai Kontrak | Kadar Bon |
|---|---|---|
| Kontrak kerja (pembinaan, pengubahsuaian) | Melebihi RM200,000 | 5% |
| Bekalan / perkhidmatan | RM200,000 - RM500,000 | 2.5% |
| Bekalan / perkhidmatan | Melebihi RM500,000 | 5% |
| Semua jenis | Bawah RM200,000 | Tidak wajib (kecuali ditetapkan agensi) |
Asas Pengiraan untuk Kontrak Berbilang Tahun
Untuk kontrak bekalan/perkhidmatan berbilang tahun, bon dikira atas nilai tahunan, bukan jumlah kontrak penuh. Ini ditegaskan dalam SPP Bil. 5/2009.
Contoh: Kontrak bekalan makanan sekolah RM3 juta selama 3 tahun (RM1 juta setahun). Bon yang diperlukan = 5% × RM1 juta = RM50,000 (bukan 5% × RM3 juta = RM150,000).
Ini adalah sumber kekeliruan biasa untuk pembekal baru. Ramai SME tersilap menyediakan margin penuh atas keseluruhan nilai kontrak — meningkatkan kos kewangan secara signifikan tanpa perlu.
Tempoh Bon Pelaksanaan
Tempoh bon biasanya meliputi:
- Tempoh kontrak (dari tarikh tandatangan sehingga Sijil Penyiapan Kerja/CPC)
- Tempoh Tanggungan Kecacatan (DLP) — 12 bulan untuk kerja, atau seperti dinyatakan untuk perkhidmatan
- Buffer 3-6 bulan untuk proses pelepasan
Untuk kontrak pembinaan 24 bulan dengan DLP 12 bulan, bon biasanya dikeluarkan untuk tempoh 42 bulan.
Untuk panduan terperinci tentang bon pelaksanaan secara mendalam, baca Maksud Bon Pelaksanaan: Panduan Lengkap untuk SME.
3. Bon Tender: Peranan dalam Fasa Bidaan
Bon tender adalah jaminan yang diperlukan SEMASA proses bidaan, bukan selepas dimenangi. Berbeza dengan bon pelaksanaan, bon tender bertindak sebagai mekanisme penyaring — memastikan pembida hanya menyertai tender yang mereka berniat dan mampu melaksanakannya.
Apa Yang Dilindungi Bon Tender
Risiko utama yang dilindungi:
- Pembida menarik diri selepas dimenangi (sebelum tandatangan kontrak)
- Pembida tidak menyerahkan bon pelaksanaan dalam tempoh SST
- Pembida menolak SST tanpa alasan munasabah
Jika pembida menang tetapi gagal melaksanakan obligasi pasca-bidaan, agensi boleh menuntut bon tender dan menggunakan wang untuk menampung kos memilih pembida kedua.
Bila Bon Tender Diperlukan
Tidak semua tender memerlukan bon tender. Biasanya wajib untuk:
- Tender besar (nilai melebihi RM5 juta)
- Projek strategik atau pembinaan jangka panjang
- Tender dengan persaingan tinggi yang berisiko penarikan diri
Untuk tender kecil hingga sederhana, agensi sering memilih untuk tidak mewajibkan bon tender, hanya bon pelaksanaan selepas dimenangi.
Nilai dan Tempoh Bon Tender
| Aspek | Bon Tender | Bon Pelaksanaan |
|---|---|---|
| Nilai | 2% - 2.5% nilai tender | 2.5% - 5% nilai kontrak |
| Tempoh sah laku | Tempoh sah laku tender (3-6 bulan biasa) | Tempoh kontrak + DLP + buffer |
| Bila diperlukan | Sebelum/semasa serah dokumen tender | Selepas dimenangi, sebelum tandatangan kontrak |
| Penerima | Agensi pemberi tender | Agensi pemberi tender (sama) |
Untuk perbandingan terperinci, baca Bon Tender vs Bon Pelaksanaan: Bila Perlu Yang Mana dan Tempoh Sah Laku Tender: Implikasi pada Bon.
4. Wang Jaminan Pelaksanaan (WJP): Khusus untuk Kontrak Kerja
WJP adalah satu lagi mekanisme cagaran yang sering bercampur dengan bon pelaksanaan. Penting untuk faham: WJP hanya digunakan untuk kontrak kerja (pembinaan), BUKAN bekalan atau perkhidmatan. Ini ditetapkan secara eksplisit dalam Panduan Kontrak PK 3.2.
Bagaimana WJP Berfungsi
Untuk kontrak kerja melebihi RM200,000, agensi memotong 10% daripada setiap bayaran progres yang dibuat kepada kontraktor. Wang ini disimpan dalam akaun agensi sebagai cagaran tambahan.
Proses pengumpulan:
- Kontraktor menyiapkan kerja peringkat 1 dan menuntut bayaran progres RM100,000
- Agensi membayar RM90,000 kepada kontraktor, menyimpan RM10,000 sebagai WJP
- Proses ini berulang sehingga jumlah WJP mencapai 5% nilai kontrak
- Selepas mencapai had 5%, potongan berhenti
WJP vs Bon Pelaksanaan: Apa Beza?
| Aspek | Bon Pelaksanaan | Wang Jaminan Pelaksanaan |
|---|---|---|
| Jenis kontrak | Semua (kerja, bekalan, perkhidmatan) | Kerja sahaja (PK 3.2) |
| Cara pengumpulan | Tunai/jaminan satu kali sebelum kontrak | Potongan 10% setiap bayaran progres |
| Nilai maksimum | 5% nilai kontrak | 5% nilai kontrak |
| Pegang oleh | Bank/insurer (jaminan); agensi (tunai) | Agensi (tunai) |
| Tempoh pelepasan | Selepas CPC + DLP | Separuh selepas CPC, baki selepas CMGD |
Untuk kontrak kerja, kontraktor menanggung KEDUA-DUA bon pelaksanaan DAN WJP. Ini adalah beban kewangan tambahan untuk kontraktor pembinaan. Untuk kontrak bekalan/perkhidmatan, hanya bon pelaksanaan (atau Sijil Wang Cagaran sebagai alternatif).
5. Bon Bayaran Pendahuluan
Jika kontrak melibatkan bayaran pendahuluan (advance payment) — biasanya untuk pembelian bahan atau peralatan — agensi mungkin memerlukan bon tambahan untuk melindungi wang itu.
Senario tipikal: Kontrak bekalan peralatan ICT RM2 juta. Pembekal memohon bayaran pendahuluan RM400,000 (20%) untuk membeli stok daripada pengeluar luar negara. Agensi bersetuju, tetapi memerlukan bon bayaran pendahuluan RM400,000 sebagai jaminan.
Bon bayaran pendahuluan biasanya dikurangkan secara berperingkat sebagai bahan/peralatan diserahkan. Apabila pembekal telah menyerahkan 100% bahan yang dibayar pendahuluan, bon dilepaskan sepenuhnya.
6. Tiga Instrumen Penerbit Bon: Bank, Insurans, Takaful
Bon di Malaysia boleh dikeluarkan oleh tiga jenis institusi yang diiktiraf rasmi:
Bank Berlesen — Templat Lampiran A1
Bank yang mengeluarkan jaminan bank menggunakan templat rasmi Lampiran A1 daripada Perbendaharaan. Bank utama yang aktif dalam tender kerajaan:
- Maybank, CIMB Bank, Public Bank, RHB Bank, AmBank, Hong Leong Bank, UOB Malaysia, OCBC Malaysia
- Bank Islam: Bank Islam Malaysia, Bank Muamalat, AmIslamic Bank, CIMB Islamic, Maybank Islamic
Struktur kewangan: Bank memerlukan margin tunai 100% sebagai cagaran, disimpan dalam akaun simpanan tetap khas. Bank mengenakan fi tahunan 0.5%-1% atas nilai bon. Margin dipulangkan apabila bon dilepaskan.
Syarikat Insurans Am — Templat Lampiran A4
Syarikat insurans am berlesen di bawah FSA 2013 boleh mengeluarkan bon insurans. Pemain utama:
- Allianz, AIG Malaysia, Tokio Marine, Liberty Insurance, MSIG, Zurich Malaysia, AXA Affin General, Etiqa General Insurance, AIA General
Struktur kewangan: Tiada cagaran tunai diperlukan (atau cagaran kecil). Insurer mengenakan premium tahunan 1%-3% atas nilai bon. Premium tidak dipulangkan.
Pengendali Takaful Am — Templat Lampiran A4
Pengendali takaful am di bawah FSA 2013, menggunakan templat rasmi yang sama dengan insurans konvensional:
- Etiqa Takaful, Takaful Ikhlas, Syarikat Takaful Malaysia (STM), Hong Leong MSIG Takaful
Struktur kewangan: Setanding insurans konvensional dari sudut kos. Strukturnya menggunakan kontrak tabarru' (sumbangan ikhlas) dan wakalah (perwakilan) — patuh Syariah.
Perbandingan Tiga Instrumen
| Aspek | Bank Guarantee | Bon Insurans | Bon Takaful |
|---|---|---|---|
| Cagaran tunai | 100% nilai bon (disekat) | Tiada (atau kecil) | Tiada (atau kecil) |
| Fi tahunan | 0.5% - 1% | 1% - 3% | 1% - 3% |
| Tempoh penerbitan | 7 - 14 hari | 3 - 7 hari | 3 - 7 hari |
| Templat rasmi | Lampiran A1 | Lampiran A4 | Lampiran A4 |
| Wang dikembalikan | Margin penuh selepas pelepasan | Premium tidak dipulangkan | Caruman tidak dipulangkan |
| Patuh Syariah | Tidak (bank Islam: Ya untuk versi Islam) | Tidak | Ya |
Untuk perbandingan kos terperinci dengan contoh-contoh praktis, baca Jaminan Bank vs Bon Insurans dan Jaminan Bank, Insurans, atau Takaful: Pilihan Bon.
7. Bonds Malaysia: Ekosistem Penerbit dan Pengawal Selia
Pasaran bon Malaysia diawasi oleh dua badan utama:
Bank Negara Malaysia (BNM)
BNM mengawal selia semua institusi kewangan yang menerbitkan bon — bank, syarikat insurans, dan pengendali takaful. Lesen dikeluarkan di bawah Akta Industri Perkhidmatan Kewangan 2013 (FSA 2013). BNM menetapkan piawaian kewangan, keperluan modal, dan amalan industri.
Perbendaharaan Malaysia
Perbendaharaan (di bawah Kementerian Kewangan) menetapkan templat rasmi (Lampiran A1, A4), kadar bon, dan polisi am untuk tender kerajaan. Mereka juga mengeluarkan AP, SPP, dan PK.
Bagaimana Pembekal SME Berinteraksi dengan Sistem
Sebagai pembekal SME:
- Anda tidak berurusan dengan BNM atau Perbendaharaan secara langsung
- Anda berurusan dengan institusi penerbit (bank/insurer/pengendali takaful)
- Anda menggunakan templat rasmi tanpa perlu kelulusan khas
- Anda dilindungi oleh peraturan industri tanpa perlu pemahaman mendalam tentang FSA 2013
8. Proses Penuh: Dari SST ke Pelepasan
Berikut adalah proses lengkap bon pelaksanaan, dari awal hingga akhir:
Fasa 1: Pra-Tender (Pendaftaran)
- Daftar dengan SSM, MOF, ePerolehan, dan CIDB (jika kerja)
- Pastikan kelas bidang MOF sesuai dengan tender yang anda incar
- Bina hubungan awal dengan bank/insurer untuk profil komersil
Untuk panduan asas, baca Pendaftaran MOF: Panduan Lengkap dan Kelas Bidang MOF.
Fasa 2: Tender (Bidaan)
- Pantau tender baharu melalui ePerolehan dan portal agensi
- Hantar dokumen tender lengkap (termasuk bon tender jika diperlukan)
- Tunggu keputusan penilaian
Fasa 3: Pasca-Bidaan (SST hingga Bon)
- Terima Surat Setuju Terima (SST) — clock 14 hari mula
- Baca syarat bon dalam SST dan draf kontrak
- Pilih instrumen (bank/insurans/takaful)
- Mohon kepada penerbit pilihan, sediakan dokumen
- Terima bon menggunakan templat A1 atau A4
- Serah bon kepada agensi dalam tempoh 14 hari
Untuk panduan langkah demi langkah, baca Cara Dapatkan Bon Pelaksanaan.
Fasa 4: Pelaksanaan Kontrak
- Mulakan kerja mengikut jadual
- Hantar tuntutan bayaran progres (untuk kerja, 10% akan dipotong sebagai WJP)
- Urus variasi order jika berlaku
- Capai milestone dan dapatkan sijil-sijil yang berkaitan
Fasa 5: Penyiapan dan Pelepasan
- Dapatkan Sijil Penyiapan Kerja (CPC)
- Mulakan tempoh DLP (12 bulan untuk kerja biasa)
- Selesaikan sebarang kecacatan yang dilaporkan
- Dapatkan Sijil Penyiapan Membaik Pulih Kecacatan (CMGD)
- Mohon pelepasan bon — bank/insurer melepaskan margin/menutup polisi
Untuk proses pelepasan terperinci, baca Pelepasan Bon Pelaksanaan: Bagaimana, Bila, Masalah Biasa.
9. Strategi SME: Pilih Instrumen yang Sesuai
Tiada satu pilihan yang sesuai untuk semua SME. Strategi bergantung pada:
1. Saiz Syarikat dan Aliran Tunai
SME baru / aliran tunai ketat: Bon insurans atau bon takaful (tiada margin tunai, premium kecil).
SME mapan / tunai berlebihan: Bank guarantee (kos kumulatif lebih rendah, margin dipulangkan).
2. Tempoh Kontrak
Kontrak pendek (di bawah 18 bulan): Perbezaan kos kecil. Pilih berdasarkan kemudahan dan aliran tunai.
Kontrak panjang (3+ tahun): Bank guarantee biasanya lebih murah dalam jangka panjang.
3. Bilangan Kontrak Serentak
Satu kontrak utama: Mana-mana instrumen sesuai.
Beberapa kontrak serentak: Bon insurans/takaful mengelakkan tunai disekat di pelbagai bank. Untuk pengurusan kompleks, baca Pengurusan Bon Multi-Kontrak.
4. Profil Risiko Projek
Projek standard: Mana-mana instrumen sesuai.
Projek berisiko tinggi (kompleks teknikal, masa ketat): Bank biasanya lebih neutral terhadap risiko. Insurer mungkin enggan atau mengenakan premium tinggi.
5. Kategori Audien Khas
Pembida Bumiputera: Sebahagian bank dan insurer menawarkan kadar khas. Baca Pembekal Bumiputera: Keperluan Bon untuk Tender Kerajaan.
Usahawan wanita: Skim TEKUN, MARA, dan SME Corp menawarkan pembiayaan khas. Baca Pembekal Usahawan Wanita: Tender Khas & Keperluan Bon.
SME baru tanpa rekod kewangan: Cabaran khusus untuk dapat bon. Baca SME Baru: Bagaimana Dapat Bon Pelaksanaan.
Bacaan Berkaitan: Spoke Articles
Soalan Lazim Menyeluruh
Apa maksud bon dalam tender kerajaan Malaysia?
Bon dalam tender kerajaan Malaysia adalah surat jaminan kewangan yang dikeluarkan oleh institusi yang diiktiraf (bank, syarikat insurans, atau pengendali takaful) untuk melindungi agensi pemberi tender daripada risiko kontraktor gagal melaksanakan obligasi. Empat jenis utama: bon tender, bon pelaksanaan, bon bayaran pendahuluan, dan bon saraan.
Bonds Malaysia apa maksudnya?
"Bonds Malaysia" merujuk kepada ekosistem bon di Malaysia yang melibatkan bank, syarikat insurans, dan pengendali takaful yang menerbitkan jaminan untuk tender kerajaan. Diawasi oleh Bank Negara Malaysia dan Perbendaharaan Malaysia.
Berapa kadar bon pelaksanaan rasmi di Malaysia?
5% untuk kontrak kerja melebihi RM200K. 2.5% untuk bekalan/perkhidmatan RM200K-RM500K. 5% untuk bekalan/perkhidmatan melebihi RM500K. Tiada bon wajib di bawah RM200K (kecuali agensi mengenakan).
Apa beza bon pelaksanaan dan wang jaminan pelaksanaan?
Bon pelaksanaan adalah jaminan satu kali yang anda sediakan sebelum kontrak bermula. Wang jaminan pelaksanaan (WJP) adalah potongan 10% setiap bayaran progres sehingga jumlah mencapai 5% nilai kontrak. WJP hanya untuk kontrak kerja, bukan bekalan/perkhidmatan.
Boleh saya guna takaful untuk bon kerajaan?
Ya. Bon takaful diiktiraf rasmi di bawah Lampiran A4, sama nilai dengan bon insurans konvensional. Pengendali takaful di Malaysia: Etiqa Takaful, Takaful Ikhlas, STM, dan lain-lain.
Apa berlaku jika saya tidak mahu sediakan bon?
Anda tidak boleh memeterai kontrak. Agensi pemberi tender akan menarik balik SST dan menyerahkan tender kepada pembida kedua. Syarikat anda mungkin masuk dalam senarai pembekal yang gagal.
Bon kerajaan boleh dijual atau dipindah milik?
Tidak. Bon pelaksanaan untuk tender kerajaan adalah jaminan khusus untuk kontrak dan agensi tertentu. Ia tidak boleh dipindah milik kepada pihak ketiga, dijual, atau digunakan untuk kontrak lain.
Berapa lama tempoh saya perlu untuk dapat bon?
Bon insurans/takaful: 3-7 hari bekerja. Jaminan bank: 7-14 hari bekerja. SST biasanya beri 14 hari. Mulakan proses pada hari 1 SST untuk buffer.
Adakah bon dipulangkan?
Bergantung jenis. Bank guarantee: margin tunai dipulangkan. Bon insurans/takaful: premium tidak dipulangkan (anda hanya bayar untuk perlindungan, sama seperti polisi insurans biasa).
Boleh saya guna bon yang sama untuk beberapa tender?
Tidak. Setiap kontrak memerlukan bon berasingan dengan agensi spesifik. Tetapi anda boleh memohon bon untuk beberapa kontrak serentak daripada penerbit yang sama, biasanya dengan kadar lebih baik untuk pelanggan berulang.
.png)
.png)
