Bon Pelaksanaan Kerajaan: Prosedur, Dokumen Diperlukan & Garis Panduan MOF 2025

Apabila sesebuah syarikat berjaya memenangi tender kerajaan, langkah seterusnya ialah memenuhi syarat penting — penyerahan Bon Pelaksanaan (Performance Bond). Bon ini menjadi jaminan rasmi kepada kerajaan bahawa kontraktor akan melaksanakan projek mengikut terma kontrak.

Mulai 2025, Kementerian Kewangan (MOF) melalui pelaksanaan Akta Perolehan Kerajaan 2025 dan sistem ePerolehan baharu, memperketatkan keperluan dan pematuhan terhadap bon pelaksanaan untuk memastikan ketelusan, integriti, dan akauntabiliti dalam semua kontrak kerajaan.

1. Apa Itu Bon Pelaksanaan Kerajaan

Bon pelaksanaan ialah satu bentuk jaminan kewangan yang dikeluarkan oleh syarikat insurans atau institusi kewangan berlesen bagi pihak kontraktor kepada kerajaan. Ia memastikan sekiranya kontraktor gagal menyiapkan projek atau melanggar kontrak, kerajaan boleh menuntut nilai bon tersebut untuk menampung kerugian.

Biasanya, kadar bon pelaksanaan ditetapkan antara 5% hingga 10% daripada nilai kontrak, bergantung kepada jenis projek dan dasar agensi.

2. Garis Panduan MOF 2025 & Akta Perolehan Kerajaan

Bermula 2025, Akta Perolehan Kerajaan memperkenalkan beberapa prinsip baharu:

• Ketelusan (Transparency): Semua bon mesti diserahkan melalui saluran rasmi seperti ePerolehan atau sistem digital MOF.
• Standardisasi Dokumen: Format bon mesti mengikut spesifikasi MOF — termasuk klausa tuntutan, tempoh sah laku, dan butiran projek.
• Pengiktirafan Penjamin (Surety): Hanya syarikat insurans atau bank yang diluluskan oleh Bank Negara Malaysia dan disenaraikan di bawah MOF dibenarkan mengeluarkan bon pelaksanaan.
• Audit & Semakan: Bon yang diserahkan boleh diaudit secara digital bagi mengelak pemalsuan dokumen.

Langkah-langkah ini selaras dengan objektif Akta Perolehan 2025 yang menekankan akauntabiliti, nilai untuk wang (value for money), dan pengurusan risiko dalam perbelanjaan awam.

3. Dokumen Yang Diperlukan Untuk Bon Pelaksanaan

Semasa memohon atau menyerahkan bon pelaksanaan, kontraktor perlu menyediakan dokumen berikut:

1. Surat Tawaran Tender (Letter of Award) – bukti kelulusan rasmi daripada agensi kerajaan.
2. Salinan Kontrak atau Pesanan Belian (LOA/LO) – untuk menetapkan jumlah dan tempoh kontrak.
3. Salinan Sijil Pendaftaran Syarikat (SSM) dan Sijil MOF – memastikan syarikat berdaftar untuk kategori yang betul.
4. Rekod Kewangan & Laporan Bank – sesetengah penyedia bon akan menilai keupayaan kewangan sebelum meluluskan permohonan.
5. Borang Permohonan Bon – disediakan oleh syarikat insurans atau bank.
6. Bayaran Fi Bon atau Deposit Jaminan (jika perlu).

4. Prosedur Permohonan Bon Pelaksanaan

Proses standard biasanya melibatkan empat langkah utama:

1. Permohonan kepada Penyedia Bon:
   Kontraktor memilih syarikat insurans berlesen (seperti yang ditawarkan melalui platform BondCepat) dan menyerahkan dokumen lengkap.
2. Penilaian Risiko & Kelulusan:
   Penyedia bon menilai rekod syarikat, keupayaan kewangan, dan sejarah projek terdahulu sebelum meluluskan jaminan.
3. Pengeluaran Bon:
   Bon yang diluluskan akan dikeluarkan dalam format rasmi MOF dan dihantar kepada kontraktor atau terus ke agensi kerajaan melalui sistem digital.
4. Penyerahan kepada Agensi:
   Kontraktor menyerahkan bon pelaksanaan kepada pegawai perolehan dalam tempoh yang ditetapkan (biasanya 14–21 hari selepas tarikh LOA).

5. Jenis-jenis Bon Pelaksanaan

Mengikut garis panduan MOF, bon pelaksanaan boleh dikeluarkan dalam dua bentuk utama:

• Bon Bank (Bank Guarantee):
  Dikeluarkan oleh bank perdagangan; memerlukan cagaran tunai atau deposit.
• Bon Insurans (Insurance Guarantee):
  Dikeluarkan oleh syarikat insurans berlesen; lebih fleksibel dan tidak memerlukan cagaran penuh.

Kedua-duanya sah di sisi undang-undang, namun bon insurans semakin popular kerana prosesnya lebih pantas dan kosnya lebih rendah — terutama bagi kontraktor kecil dan sederhana.

6. Tuntutan Bon & Tanggungjawab Kontraktor

Sekiranya kontraktor gagal memenuhi tanggungjawab kontrak, kerajaan berhak menuntut nilai penuh bon tanpa perlu melalui proses mahkamah.
Antara situasi yang boleh mencetuskan tuntutan ialah:

• Projek tidak disiapkan mengikut jadual.
• Kegagalan mematuhi spesifikasi kontrak.
• Penamatan kontrak akibat kecuaian kontraktor.

Bagi mengelakkan tuntutan, kontraktor perlu mengekalkan komunikasi berterusan dengan agensi, menyerahkan laporan kemajuan projek, dan memastikan semua variasi kontrak mendapat kelulusan bertulis.

7. Peranan Platform Seperti BondCepat

Dalam era digital dan pematuhan ketat MOF, proses mendapatkan bon pelaksanaan kini boleh dilakukan secara atas talian.
Melalui BondCepat, kontraktor boleh:

• Memohon bon pelaksanaan daripada syarikat insurans yang diluluskan MOF.
• Menyerahkan dokumen digital terus kepada penyedia jaminan.
• Menerima kelulusan dalam tempoh yang lebih singkat, tanpa perlu hadir ke pejabat.

Pendekatan ini bukan sahaja menjimatkan masa, tetapi juga memastikan pematuhan sepenuhnya kepada standard baharu kerajaan di bawah Akta Perolehan 2025.

Kesimpulan

Bon pelaksanaan kerajaan kini memainkan peranan penting dalam memastikan kepercayaan, ketelusan, dan kecekapan dalam pelaksanaan projek awam.
Dengan perubahan dasar terkini dan pematuhan di bawah MOF 2025, kontraktor perlu lebih bersedia dari segi dokumentasi, digitalisasi dan pemahaman keperluan undang-undang.

BondCepat komited untuk membantu kontraktor dan pembekal di Malaysia mendapatkan bon pelaksanaan yang sah, cepat dan mengikut semua garis panduan rasmi kerajaan — supaya anda boleh fokus pada perkara yang paling penting: menyiapkan projek dengan cemerlang dan tepat masa.

Maklumat dalam artikel ini disediakan untuk tujuan penerangan umum sahaja dan tidak mewakili nasihat rasmi daripada Kementerian Kewangan (MOF) atau mana-mana agensi kerajaan. Walaupun setiap usaha telah dibuat untuk memastikan ketepatan kandungan berdasarkan sumber dan garis panduan semasa, pembaca digalakkan untuk merujuk terus kepada MOF, ePerolehan, atau penasihat insurans berlesen bagi mendapatkan maklumat terkini dan rasmi sebelum mengambil sebarang tindakan.